Blog:Jak uniknąć wielu kłótni? Pomoże model kwadratu komunikacyjnego
Jak uniknąć wielu kłótni? Pomoże model kwadratu komunikacyjnego
28 stycznia 2026 | Kenex
Wyobraźmy sobie taką sytuację. Samochodem jedzie kierowca oraz pasażer. Zatrzymują się na światłach i czekają. W pewnym momencie pasażer mówi:
- Jest zielone.
Na co kierowca wzburzony odpowiada:
- Myślisz, że nie umiem jeździć?!
Pasażer jest bardzo zaskoczony. On jedynie chciał przekazać pomocną informację. W końcu również wybucha i wytyka kierowcy, że nie można z nim spokojnie o niczym porozmawiać.
Jest duża szansa, że awantury udałoby się uniknąć, gdyby osoby w samochodzie znały model kwadratu komunikacyjnego.
Cztery płaszczyzny komunikacji
Wedle modelu kwadratu komunikacyjnego, zaproponowanego przez Friedemanna Schulza von Thuna, komunikat w rozmowie możemy przekazać na czterech płaszczyznach, w zależności od naszych intencji.
Weźmy np. taką wypowiedź Xenera, który wrócił do domu:
| „ | Miałem ciężki dzień w pracy | ” |
| — Xener | ||
Co chce osiągnąć Xener wypowiadając takie słowa? Są 4 opcje:
- Płaszczyzna rzeczowa - chce przekazać suchą informację, bez ukrytych motywów. Po prostu był ciężki dzień w pracy i tyle.
- Płaszczyzna apelu - oczekuje, że słuchacz podejmie jakąś akcję np. w czymś go wyręczy (w końcu jest przecież zmęczony!).
- Płaszczyzna ujawniania siebie - chce coś ujawnić o sobie np. że słabo radzi sobie w pracy.
- Płaszczyzna relacji - chce skomentować odbiorcę lub relacje z nim np. że odbiorca tylko się obija, podczas gdy Xener ciężko pracuje.
Xener, aby ułatwić odbiorcy domyślenie się, na jakiej płaszczyźnie przekazuje informację, może zastosować odpowiednią intonację oraz wypowiedzieć wiadomość w stosownym momencie.
Cztery rodzaje ucha
Jednakże mimo to odbiorca może odczytać wiadomość inaczej, niż planował Xener. Ludzie różnią się miedzy sobą tendencją do odbierania komunikatów. Mówimy wtedy, że mają wyczulone pewne "ucho".
- Ucho rzeczowe - skupia się na suchych faktach z wypowiedzi, nie dostrzega drugiego dna.
- Ucho apelowe - zakłada, że nadawca czegoś oczekuje np. pomocy w sprzątaniu.
- Ucho ujawniania siebie - skupia się na cechach nadawcy, które ujawnił dany komunikat np. że łatwo się stresuje.
- Ucho relacyjne - zakłada, że nadawca mówi coś o relacji lub odbiorcy, przeważnie negatywnego.
Zastanówmy się, jak każde ucho może zareagować na wypowiedź Xenera o ciężkim dniu w pracy.
- Przykro mi
- To połóż się. Ja posprzątam za Ciebie
- Widzę, że ta praca jest dla Ciebie męcząca
- Myślisz, że mój dzień był lekki?!
Sytuacja w samochodzie
Wróćmy do sytuacji w samochodzie.
Gdy pasażer powiedział "jest zielone", chciał po prostu przekazać użyteczną informację. Użył płaszczyzny rzeczowej. Jednak rozmówca miał bardzo wyczulone ucho relacyjne i odebrał to jako krytykę. "Myśli, że nie umiem jeździć?!". Przez to poczuł się zaatakowany i zareagował agresją.
Zastosowanie praktyczne
Dzięki modelowi von Thuna udało mi się rozwiązać konflikt personalny pomiędzy dwiema osobami.
Pierwsza osoba miała bardzo wyczulone ucho apelowe i komunikaty nadawcy ciągle odczytywała jako prośbę o pomoc, przez co próbowała ją wyręczać. Druga osoba miała wyczulone ucho relacyjne i oferty pomocy rozumiała jako krytykę pokroju "sama sobie nie poradzisz".
Omówienie modelu pozwoliło obu zrozumieć się wzajemnie i od tamtego czasu dogadują się znacznie lepiej. Poprawa utrzymuje się już wiele lat!
Zobacz też
