Tekst źródłowy strony Często pomijane zagadnienia z gramatyki włoskiej

Artykuł opisuje zagadnienia z gramatyki języka włoskiego, które często są pomijane w polskojęzycznych omówieniach gramatyki włoskiej.

== Łączenie rodzajnika z przyimkiem con ==
Książki do gramatyki zwykle opisują połączenia rodzajnika i przyimka tylko dla przyimków ''a'', ''da'', ''di'', ''in'', ''su''. Tymczasem można spotkać również połączenia rodzajnika z przyimkiem ''con''.

''con'' + ''il'' = ''col''<br>
''con'' + ''i'' = ''coi''

Są to formy dość często spotykane, np. w hymnie włoskim:

<poem style="font-style: italic;">
Il sangue d'Italia,
Il sangue Polacco,
Bevé, '''col''' cosacco,
Ma il cor le bruciò.
</poem>

Inne złożenia z ''con'' są już archaiczne<ref>https://www.treccani.it/enciclopedia/con_(La-grammatica-italiana/</ref>. Archaiczne, acz możliwe, są też złożenia z ''per''<ref>https://www.treccani.it/vocabolario/preposizione/</ref>.

== Ad esempio ==
Podręczniki raczej podają formę ''per esempio'', ale można spotkać bardzo często formę ''ad esempio''.

== Avere + participio passato ==

Można spotkać się z opinią, że gdy w czasie złożonym czasownikiem pomocniczym jest ''avere'', to należy zostawić ''participio passato'' w formie liczby pojedynczej rodzaju męskiego. Jest to co najwyżej część prawdy.

Gdy mamy dopełnienie bliższe w postaci zaimka trzeciej osoby (''lo, la, li, le''), lub też w postaci partykuły ''ne'' to trzeba uzgodnić rodzaj i liczbę ''participio passato'' z tym dopełnieniem 

''mi ha rotto la testa'' -> ''me l’ha (LA ha) rotta'' <ref>https://www.mauriziopistone.it/testi/discussioni/gramm05_concordanza.html</ref>

Gdy mamy dopełnienie bliższe w postaci rzeczownika lub innego zaimka (''mi, ti, ci, vi''), to można (acz nie trzeba) uzgodnić rodzaj i liczbę ''participio passato'' z tym rzeczownikiem.

''libri che ho letto'' = ''libri che ho letti'' <ref>https://accademiadellacrusca.it/it/consulenza/problemi-di-accordo/127</ref>

Takie uzgodnienie występuje np. w hymnie

<poem style="font-style: italic;">
Già l'Aquila d'Austria
Le penne ha perdute.
</poem>

== Ho dovuto essere ==


Czasownikiem posiłkowym ''essere'' jest właśnie ''essere'' (''sono stato'').  Jednak, gdy w czasach złożonych używamy razem czasownika modalnego i ''essere'', to czasownikiem posiłkowym będzie ''avere''<ref>https://www.treccani.it/magazine/lingua_italiana/domande_e_risposte/grammatica/grammatica_221.html</ref>:

<poem style="font-style: italic;">
Ho dovuto essere
Avrei dovuto essere
Hanno potuto essere
Aveva voluto essere
</poem>

== Fałszywi przyjaciele włoski-łacina==
{| class="wikitable"
|-
! Słowo włoskie !! Znaczenie polskie !! Słowo łacińskie !! Znaczenie polskie
|-
| Parere || Wydawać się || Parere || Być posłusznym
|-
| Bello || Piękny || Bellum || Wojna
|}

== Zobacz też ==
* [[Poradnik dot. słownictwa angielskiego]]
* [[Preskryptywizm]]
* [[Przeinaczenie]]

== Przypisy==
<references/>

[[Kategoria:Lingwistyka]]