https://mruczek.wiki/index.php?action=history&feed=atom&title=Samog%C5%82oska_z_retrofleksj%C4%85 2026-06-04T05:30:03Z Historia wersji tej strony wiki MediaWiki 1.45.3 https://mruczek.wiki/index.php?title=Samog%C5%82oska_z_retrofleksj%C4%85&diff=20698&oldid=prev 2021-05-31T18:26:02Z

<p>Angelfrost przeniósł stronę <a href="/Samog%C5%82oska_rotyczna" class="mw-redirect" title="Samogłoska rotyczna">Samogłoska rotyczna</a> do <a href="/Samog%C5%82oska_z_retrofleksj%C4%85" title="Samogłoska z retrofleksją">Samogłoska z retrofleksją</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="pl"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← poprzednia wersja</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">Wersja z 18:26, 31 maj 2021</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="pl"><div class="mw-diff-empty">(Brak różnic)</div> </td></tr></table>

Angelfrost https://mruczek.wiki/index.php?title=Samog%C5%82oska_z_retrofleksj%C4%85&diff=20690&oldid=prev 2021-05-31T13:32:55Z

<p>Utworzono nową stronę &quot;{| style=&quot;margin:10px 5px; border:1px solid rgba(0,0,0,0.5); border-radius:0; float:right; border-spacing:0; background-color: rgba(0,0,0,0.05); clear:right; text-align:...&quot;</p> <p><b>Nowa strona</b></p><div>{| style=&quot;margin:10px 5px; border:1px solid rgba(0,0,0,0.5); border-radius:0; float:right; border-spacing:0; background-color: rgba(0,0,0,0.05); clear:right; text-align:center;&quot;<br /> |-<br /> ! colspan=2 style=&quot;background-color:rgba(0,0,0,0.25); padding:5px;&quot; | Samogłoska rotyczna<br /> |-<br /> | colspan=2 style=&quot;font-size:300%;&quot; | ◌˞<br /> |-<br /> | colspan=2 style=&quot;font-size:300%; border-top:1px solid rgba(0, 0, 0, 0.25);&quot; | ɚ<br /> |-<br /> | style=&quot;font-size:300%; border-top:1px solid rgba(0, 0, 0, 0.25);&quot; | ɹ̩<br /> | style=&quot;font-size:300%; border-top:1px solid rgba(0, 0, 0, 0.25);&quot; | ɻ̍<br /> |}<br /> &#039;&#039;&#039;Samogłoska rotyczna&#039;&#039;&#039; ({{abbr|ang.|język angielski}} &#039;&#039;r-coloured vowel&#039;&#039;, &#039;&#039;rhotic vowel&#039;&#039;), zwana również &#039;&#039;&#039;retrofleksyjną&#039;&#039;&#039; (&#039;&#039;retroflex vowel&#039;&#039;) lub wokalicznym (sylabicznym/zgłoskotwórczym) &#039;&#039;r&#039;&#039; (&#039;&#039;vocalic/syllabic r&#039;&#039;) to samogłoska zmodyfikowana w sposób powodujący obniżenie trzeciego [[formant]]u &#039;&#039;F&#039;&#039;&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;. Samogłoski rotyczne mogą być artykułowane na wiele sposobów – od (sub)apikalnych jak [ɻ] (poprzez wygięcie przedniej części języka ku górze) do dorsalnych jak [ɹ̈] (poprzez uniesienie tylnej części języka, pozostawiając jego przód w niskiej pozycji).<br /> <br /> Samogłoski rotyczne są względnie rzadkie, występują w mniej niż 1% języków świata. Występują jednak w rotycznych odmianach języka angielskiego ({{abbr|np.|na przykład}} angielszczyźnie północnoamerykańskiej). Występują najczęściej w przypadku samogłosek centralnych przed /r/, jak w słowie &#039;&#039;butt&#039;&#039;&#039;er&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; [ˈbʌtɚ] czy &#039;&#039;n&#039;&#039;&#039;ur&#039;&#039;&#039;se&#039;&#039; [nɝs].<br /> <br /> == Notacja ==<br /> W [[IPA|międzynarodowym alfabecie fonetycznym]] rotyczność samogłoski jest znaczona przy użyciu diakrytyku ⟨ ˞ ⟩ umieszczonego na prawo od symbolu samogłoski. Dla przykładu, symbolem IPA dla samogłoski centralnej jest ⟨ə⟩, zaś dla samogłoski centralnej rotycznej – ⟨ɚ⟩. Analogicznie dla ⟨ɜ⟩ można wyróżnić symbol ⟨ɝ⟩.<br /> <br /> Innym sposobem transkrypcji samogłosek rotycznych w IPA jest użycie odpowiedniej spółgłoski rotycznej w indeksie górnym, jak chociażby ⟨əʴ⟩ czy ⟨əʵ⟩. Ta praktyka jest równie często spotykana, ponadto pozwala doprecyzować dokładnie stopień apikalności.<br /> <br /> Również spotykaną transkrypcją jest użycie odpowiedniej spółgłoski rotycznej wraz z diakrytykiem zgłoskotwórczości, jak ⟨ɹ̩⟩ czy ⟨ɻ̍⟩, sygnalizującym że spółgłoska ta może tworzyć ośrodek sylaby.<br /> <br /> == Przykłady ==<br /> === Język angielski ===<br /> Samogłoski rotyczne spotykane są w większości dialektów rotycznych, jak chociażby w General American czy w dialektach kanadyjskich. Dla General American możliwe są następujące samogłoski rotyczne:<br /> * [ɚ] w słowach &#039;&#039;n&#039;&#039;&#039;ur&#039;&#039;&#039;se&#039;&#039;, &#039;&#039;b&#039;&#039;&#039;ur&#039;&#039;&#039;n&#039;&#039; (akcentowane, najczęściej zapisywane [ɝ]) oraz w słowach &#039;&#039;lett&#039;&#039;&#039;er&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, &#039;&#039;doct&#039;&#039;&#039;or&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; (nieakcentowane);<br /> * [ɑ˞] w słowach &#039;&#039;st&#039;&#039;&#039;ar&#039;&#039;&#039;t&#039;&#039;, &#039;&#039;c&#039;&#039;&#039;ar&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;;<br /> * [ɔ˞] w słowach &#039;&#039;n&#039;&#039;&#039;or&#039;&#039;&#039;th&#039;&#039;, &#039;&#039;h&#039;&#039;&#039;or&#039;&#039;&#039;se&#039;&#039;.<br /> <br /> W praktyce jednak w słowach &#039;&#039;start&#039;&#039; i &#039;&#039;north&#039;&#039; zdecydowana większość osób posiada rotyczność w wygłosie sylaby, co może być transkrybowane jako [ɑɚ] lub [ɑɹ] dla &#039;&#039;start&#039;&#039; oraz [ɔɚ] lub [ɔɹ] dla &#039;&#039;north&#039;&#039;. W akcencie charakterystycznym dla obszaru Wielkich Jezior również w słowach &#039;&#039;nurse&#039;&#039; i &#039;&#039;letter&#039;&#039; rotyczność może zachodzić wyłącznie w wygłosie ([əɚ] lub [əɹ]) jednak jest to realizacja niestandardowa poza tym obszarem.<br /> <br /> Różnica między akcentowanym [ɝ] a nieakcentowanym [ɚ] nie jest znacząca poza typowymi różnicami między akcentowanymi a nieakcentowanymi samogłoskami. Obie samogłoski są wymawiane identycznie jako [ɚ], zaś użycie symbolu ⟨ɝ⟩ w fonologii i/lub fonetyce wiąże się z konwencją według której szwa ([ə] oraz [ɚ]) nie może być akcentowana w języku angielskim.<br /> <br /> [[Kategoria:Lingwistyka]]</div>

Angelfrost