IPA - Historia wersji

Angelfrost: achtung+obrazek

2021-08-29T09:38:32Z

achtung+obrazek

← poprzednia wersja		Wersja z 09:38, 29 sie 2021
Linia 1:		Linia 1:
	{{Rzetelny artykuł}}		{{Rzetelny artykuł}}
			{{Achtung\|Ten artykuł wykorzystuje transkrypcję fonetyczną. Dokładniejsze objaśnienie niektórych symboli znajduje się w artykule [[IPA/Pomoc]].}}
			[[Plik:IPA chart 2020.svg\|thumb\|Oficjalny zestaw symboli IPA, zaktualizowany w 2020.]]
	'''IPA''' [aɪ pʰiː eɪ] ({{abbr\|ang.\|język angielski}} ''International Phonetic Alphabet''), '''międzynarodowy alfabet fonetyczny''' to alfabetyczny system notacji fonetycznej oparty w większości na alfabecie łacińskim. Został opracowany przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne pod koniec XIX wieku jako standard reprezentacji dźwięków w formie pisemnej. IPA jest używany przez leksykografów, przez uczniów oraz nauczycieli języków obcych, językoznawców, logopedów, piosenkarzy, aktorów, twórców conlangów oraz tłumaczy.		'''IPA''' [aɪ pʰiː eɪ] ({{abbr\|ang.\|język angielski}} ''International Phonetic Alphabet''), '''międzynarodowy alfabet fonetyczny''' to alfabetyczny system notacji fonetycznej oparty w większości na alfabecie łacińskim. Został opracowany przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne pod koniec XIX wieku jako standard reprezentacji dźwięków w formie pisemnej. IPA jest używany przez leksykografów, przez uczniów oraz nauczycieli języków obcych, językoznawców, logopedów, piosenkarzy, aktorów, twórców conlangów oraz tłumaczy.

Angelfrost: /* Symbole */

2021-07-29T13:30:29Z

Symbole

← poprzednia wersja		Wersja z 13:30, 29 lip 2021
Linia 30:		Linia 30:
	Spółgłoska plozywna welarna dźwięczna reprezentowana jest symbolem ⟨ɡ⟩; konkretnie jest to wariant {{abbr\|tzw.\|tak zwanego}} "jednopiętrowego" (''single-storey'') <span style="font-family:serif;">ɡ</span>, ale klasyczne "dwupiętrowe" (''double-storey'') <span style="font-family:serif;">g</span> jest dopuszczalnym symbolem. Mała litera ''G'' wpisywana z klawiatury może być jedno- lub dwupiętrowa, w zależności od kroju; symbol <span style="font-family:serif;">ɡ</span> <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">LATIN SMALL LETTER SCRIPT G</span> przeznaczony oficjalnie do transkrypcji zawsze jest jednopiętrowy, ale dostępny jest przeważnie jedynie w fontach które zawierają symbole IPA.		Spółgłoska plozywna welarna dźwięczna reprezentowana jest symbolem ⟨ɡ⟩; konkretnie jest to wariant {{abbr\|tzw.\|tak zwanego}} "jednopiętrowego" (''single-storey'') <span style="font-family:serif;">ɡ</span>, ale klasyczne "dwupiętrowe" (''double-storey'') <span style="font-family:serif;">g</span> jest dopuszczalnym symbolem. Mała litera ''G'' wpisywana z klawiatury może być jedno- lub dwupiętrowa, w zależności od kroju; symbol <span style="font-family:serif;">ɡ</span> <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">LATIN SMALL LETTER SCRIPT G</span> przeznaczony oficjalnie do transkrypcji zawsze jest jednopiętrowy, ale dostępny jest przeważnie jedynie w fontach które zawierają symbole IPA.

	Do transkrypcji IPA polecany jest font [~~https://software.sil.org/charis~~ Charis SIL] ze względu na wsparcie wielu symboli i diakrytyków (w tym ich łączenia) wykorzystywanych w IPA.		Do transkrypcji IPA polecany jest font [[Charis SIL]] ze względu na wsparcie wielu symboli i diakrytyków (w tym ich łączenia) wykorzystywanych w IPA.

	=== Transkrypcja ===		=== Transkrypcja ===

Angelfrost: /* Samogłoski */

2021-07-29T10:31:43Z

Samogłoski

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 === Samogłoski ===
 [[Plik:Vowel triangle, intermediate vowels.png|thumb|Inny diagram samogłoskowy powstały w oparciu o cechy akustyczne samogłosek ([[formant]]y – częstotliwości ''F''<sub>1</sub> i ''F''<sub>2</sub>). Osie wyskalowane są logarytmicznie.]]
-<div style="background:transparent;">
+{{Diagram samogłoskowy}}
 Oś pionowa diagramu wskazuje wysokość samogłoski. Samogłoski wymawiane z obniżonym językiem są na dole, zaś z podwyższonym – na górze diagramu. Analogicznie oś pozioma wskazuje tylność samogłosek. Samogłoski wymawiane z językiem wysuniętym do przodu są na lewo, zaś z językiem cofniętym do tyłu – na prawo w diagramie. W miejscach gdzie samogłoski występują parami, samogłoska po prawej jest zaokrąglona ({{abbr|tj.|to jest}} wymawiana z zaokrąglonymi ustami), zaś po lewej niezaokrąglona<ref group="!">Diagram samogłoskowy zdefiniowany w taki sposób jest jedynie abstrakcyjną idealizacją modelu samogłoskowego. W praktyce samogłoski są rozróżniane dzięki temu, że podczas artykulacji różnych samogłosek różne częstotliwości ulegają wzmocnieniu. Wzmocnione częstotliwości nazywane są [[Formant|formantami]].</ref>.

Angelfrost: Wycofano edycje użytkownika ZioPeng (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Angelfrost.

2021-07-12T19:13:49Z

Wycofano edycje użytkownika ZioPeng (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Angelfrost.

← poprzednia wersja		Wersja z 19:13, 12 lip 2021
Linia 1067:		Linia 1067:

	System ten dla niektórych może być wygodniejszy, gdyż język polski kontrastuje ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych, {{abbr\|np.\|na przykład}} ''trzysta'' /ˈtʂɨsta/ {{abbr\|vs\|versus}} ''czysta'' /ˈt͡ʂɨsta/<ref group="!">Polskie głoski szumiące, reprezentowane przez sekwencje ⟨sz ż cz dż⟩ są przez zachodnich lingwistów transkrybowane przy użyciu ⟨ʂ ʐ t͡ʂ d͡ʐ⟩. Wynika to z przyjętej konwencji, że [ʃ ʒ] reprezentują głoski częściowo spalatalizowane, z przednią częścią języka uniesioną ku podniebieniu. Z tego względu dla polskich niespalatalizowanych ⟨sz ż⟩ przyjęło się transkrybować je ⟨ʂ ʐ⟩. Slawiści preferują jednak używać ⟨ʃ ʒ⟩, argumentując, że polskie głoski szumiące nie są retrofleksyjne w prawdziwym tego słowa znaczeniu, gdyż są apikalne. Analiza porównawcza wykazała jednak, że polski i rosyjski fonem /ʂ/ jest bardziej retrofleksyjny od fonemu /ʃ/ obecnego w angielskim i czeskim. W precyzyjnej transkrypcji można podkreślić apikalność poprzez zastosowanie diakrytyków: ⟨ʂ̺ ʐ̺⟩.</ref>.		System ten dla niektórych może być wygodniejszy, gdyż język polski kontrastuje ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych, {{abbr\|np.\|na przykład}} ''trzysta'' /ˈtʂɨsta/ {{abbr\|vs\|versus}} ''czysta'' /ˈt͡ʂɨsta/<ref group="!">Polskie głoski szumiące, reprezentowane przez sekwencje ⟨sz ż cz dż⟩ są przez zachodnich lingwistów transkrybowane przy użyciu ⟨ʂ ʐ t͡ʂ d͡ʐ⟩. Wynika to z przyjętej konwencji, że [ʃ ʒ] reprezentują głoski częściowo spalatalizowane, z przednią częścią języka uniesioną ku podniebieniu. Z tego względu dla polskich niespalatalizowanych ⟨sz ż⟩ przyjęło się transkrybować je ⟨ʂ ʐ⟩. Slawiści preferują jednak używać ⟨ʃ ʒ⟩, argumentując, że polskie głoski szumiące nie są retrofleksyjne w prawdziwym tego słowa znaczeniu, gdyż są apikalne. Analiza porównawcza wykazała jednak, że polski i rosyjski fonem /ʂ/ jest bardziej retrofleksyjny od fonemu /ʃ/ obecnego w angielskim i czeskim. W precyzyjnej transkrypcji można podkreślić apikalność poprzez zastosowanie diakrytyków: ⟨ʂ̺ ʐ̺⟩.</ref>.

	~~== Zobacz też ==~~
	* [[/Język polski\|IPA:Język polski]]

	== Linki ==		== Linki ==

ZioPeng: ZT.

2021-07-12T16:10:45Z

ZT.

← poprzednia wersja		Wersja z 16:10, 12 lip 2021
Linia 1067:		Linia 1067:

	System ten dla niektórych może być wygodniejszy, gdyż język polski kontrastuje ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych, {{abbr\|np.\|na przykład}} ''trzysta'' /ˈtʂɨsta/ {{abbr\|vs\|versus}} ''czysta'' /ˈt͡ʂɨsta/<ref group="!">Polskie głoski szumiące, reprezentowane przez sekwencje ⟨sz ż cz dż⟩ są przez zachodnich lingwistów transkrybowane przy użyciu ⟨ʂ ʐ t͡ʂ d͡ʐ⟩. Wynika to z przyjętej konwencji, że [ʃ ʒ] reprezentują głoski częściowo spalatalizowane, z przednią częścią języka uniesioną ku podniebieniu. Z tego względu dla polskich niespalatalizowanych ⟨sz ż⟩ przyjęło się transkrybować je ⟨ʂ ʐ⟩. Slawiści preferują jednak używać ⟨ʃ ʒ⟩, argumentując, że polskie głoski szumiące nie są retrofleksyjne w prawdziwym tego słowa znaczeniu, gdyż są apikalne. Analiza porównawcza wykazała jednak, że polski i rosyjski fonem /ʂ/ jest bardziej retrofleksyjny od fonemu /ʃ/ obecnego w angielskim i czeskim. W precyzyjnej transkrypcji można podkreślić apikalność poprzez zastosowanie diakrytyków: ⟨ʂ̺ ʐ̺⟩.</ref>.		System ten dla niektórych może być wygodniejszy, gdyż język polski kontrastuje ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych, {{abbr\|np.\|na przykład}} ''trzysta'' /ˈtʂɨsta/ {{abbr\|vs\|versus}} ''czysta'' /ˈt͡ʂɨsta/<ref group="!">Polskie głoski szumiące, reprezentowane przez sekwencje ⟨sz ż cz dż⟩ są przez zachodnich lingwistów transkrybowane przy użyciu ⟨ʂ ʐ t͡ʂ d͡ʐ⟩. Wynika to z przyjętej konwencji, że [ʃ ʒ] reprezentują głoski częściowo spalatalizowane, z przednią częścią języka uniesioną ku podniebieniu. Z tego względu dla polskich niespalatalizowanych ⟨sz ż⟩ przyjęło się transkrybować je ⟨ʂ ʐ⟩. Slawiści preferują jednak używać ⟨ʃ ʒ⟩, argumentując, że polskie głoski szumiące nie są retrofleksyjne w prawdziwym tego słowa znaczeniu, gdyż są apikalne. Analiza porównawcza wykazała jednak, że polski i rosyjski fonem /ʂ/ jest bardziej retrofleksyjny od fonemu /ʃ/ obecnego w angielskim i czeskim. W precyzyjnej transkrypcji można podkreślić apikalność poprzez zastosowanie diakrytyków: ⟨ʂ̺ ʐ̺⟩.</ref>.

			== Zobacz też ==
			* [[/Język polski\|IPA:Język polski]]

	== Linki ==		== Linki ==

Angelfrost: /* Pozostałe symbole */

2021-05-31T13:36:55Z

Pozostałe symbole

← poprzednia wersja		Wersja z 13:36, 31 maj 2021
Linia 799:		Linia 799:
	\|-		\|-
	! style="font-weight: normal;" \| ◌˞		! style="font-weight: normal;" \| ◌˞
	\| Rotyczność		\| [[Samogłoska rotyczna\|Rotyczność]]
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̙		! style="font-weight: normal;" \| ◌̙
	\| Cofnięcie obsady języka		\| Cofnięcie obsady języka

Angelfrost: /* Samogłoski */

2021-05-31T11:29:47Z

Samogłoski

← poprzednia wersja		Wersja z 11:29, 31 maj 2021
Linia 47:		Linia 47:
	== Zestaw symboli IPA ==		== Zestaw symboli IPA ==
	=== Samogłoski ===		=== Samogłoski ===
			[[Plik:Vowel triangle, intermediate vowels.png\|thumb\|Inny diagram samogłoskowy powstały w oparciu o cechy akustyczne samogłosek ([[formant]]y – częstotliwości ''F''<sub>1</sub> i ''F''<sub>2</sub>). Osie wyskalowane są logarytmicznie.]]
	<div style="background:transparent;">		<div style="background:transparent;">
	{\| cellspacing="0px" cellpadding=0 style="text-align:center; background:rgba(0,0,0,0.2); border:1px solid rgba(0,0,0,0.5); margin-top: 1em;"		{\| cellspacing="0px" cellpadding=0 style="text-align:center; background:rgba(0,0,0,0.2); border:1px solid rgba(0,0,0,0.5); margin-top: 1em;"
Linia 128:		Linia 129:

	'''Uwagi:'''		'''Uwagi:'''
	* ⟨a⟩ oficjalnie oznacza samogłoskę przednią, ale ponieważ nie ma znaczących różnic między przednimi a centralnymi samogłoskami otwartymi, ⟨a⟩ często jest również używane w celu transkrypcji samogłoski otwartej centralnej niezaokrąglonej. W przypadku, gdy potrzebna jest precyzja bądź zaznaczenie, że w istocie transkrybowana jest samogłoska centralna, używa się diakrytyku centralizacji ⟨ä⟩.		* ⟨a⟩ oficjalnie oznacza samogłoskę przednią, ale ponieważ nie ma znaczących różnic między przednimi a centralnymi samogłoskami otwartymi, ⟨a⟩ często jest również używane w celu transkrypcji samogłoski otwartej centralnej niezaokrąglonej. W przypadku, gdy potrzebna jest precyzja bądź zaznaczenie, że w istocie transkrybowana jest samogłoska centralna, używa się diakrytyku centralizacji ⟨ä⟩<ref group="!">Różnice akustyczne w tylności dla samogłosek otwartych nie są znaczące. W fonetyce przyjmuje się, że [a] reprezentuje najbardziej otwartą samogłoskę o niesprecyzowanej tylności. W praktyce jednak [a] reprezentuje otwartą przednią samogłoskę ({{abbr\|np.\|na przykład}} "a" w ''cat'' we współczesnym Received Pronunciation). Symbole [a̠], [ä], [ɑ̟], [ɑ], [ɒ] są stosowane dla odpowiednio coraz bardziej tylnych samogłosek (w porównaniu do [a]). Stąd też według konsensusu [ä] oznacza samogłoskę między [a] a [ɑ]. W szerokiej transkrypcji często pomija się diakrytyk centralizacji, gdyż żaden język nie kontrastuje ze sobą samogłosek otwartych przednich i centralnych.</ref>.
	* ⟨ə⟩ oraz ⟨ɐ⟩ nie są z góry określone, czy są zaokrąglone czy nie, aczkolwiek częściej występują jako niezaokrąglone. W przypadku, gdy konieczne jest doprecyzowanie, używa się diakrytyku zaokrąglenia, {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ə̹⟩.		* ⟨ə⟩ oraz ⟨ɐ⟩ nie są z góry określone, czy są zaokrąglone czy nie, aczkolwiek częściej występują jako niezaokrąglone. W przypadku, gdy konieczne jest doprecyzowanie, używa się diakrytyku zaokrąglenia, {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ə̹⟩.

Angelfrost: /* Dodatkowe symbole (extIPA) */

2021-04-19T10:30:09Z

Dodatkowe symbole (extIPA)

← poprzednia wersja		Wersja z 10:30, 19 kwi 2021
Linia 941:		Linia 941:
	\|-		\|-
	! style="font-weight: normal;" \| ¡		! style="font-weight: normal;" \| ¡
	\| {{abbr\|Sublaminalna perkusywna\|Podjęzykowa perkusywna}} (czubek języka~~<br>~~uderza o dolne dziąsła)		\| {{abbr\|Sublaminalna perkusywna\|Podjęzykowa perkusywna}}<br>(czubek języka uderza o dolne dziąsła)
	\|}		\|}

Angelfrost o 10:28, 19 kwi 2021

2021-04-19T10:28:36Z

← poprzednia wersja		Wersja z 10:28, 19 kwi 2021
Linia 21:		Linia 21:
	* Pętelka, {{abbr\|np.\|na przykład}} w ⟨ɕ ʑ ʝ⟩ przeważnie oznacza spółgłoski palatalne.		* Pętelka, {{abbr\|np.\|na przykład}} w ⟨ɕ ʑ ʝ⟩ przeważnie oznacza spółgłoski palatalne.
	* Spółgłoski nosowe zazwyczaj oparte są o symbol ⟨n⟩: ⟨n ɲ ɳ ŋ⟩. ⟨ɲ⟩ oraz ⟨ŋ⟩ pochodzą z ligatur ''gn'' i ''ng'' odpowiednio, zaś ⟨ɱ⟩ zostało zainspirowane ⟨ŋ⟩, choć bez żadnego powiązania między głoskami reprezentowanymi przez te symbole.		* Spółgłoski nosowe zazwyczaj oparte są o symbol ⟨n⟩: ⟨n ɲ ɳ ŋ⟩. ⟨ɲ⟩ oraz ⟨ŋ⟩ pochodzą z ligatur ''gn'' i ''ng'' odpowiednio, zaś ⟨ɱ⟩ zostało zainspirowane ⟨ŋ⟩, choć bez żadnego powiązania między głoskami reprezentowanymi przez te symbole.
	* Symbole powstałe z [[Kapitaliki\|kapitalików]], {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʟ ʁ ʀ⟩ przeważnie reprezentują głoski uwularne (języczkowe) lub welarne (miękkopodniebienne).		* Symbole powstałe z [[Kapitaliki\|kapitalików]], {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʟ ʁ ʀ⟩ przeważnie reprezentują głoski uwularne (języczkowe) lub welarne (miękkopodniebienne); są też używane dla niektórych wibrantów (spółgłosek drżących), {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʙ⟩ czy ⟨ʜ⟩.
	* Dużo symboli pochodzi od liter obróconych o 180 stopni: ⟨ɐ ɔ ə ɟ ɓ ɥ ɾ ɯ ɹ ʇ ʊ ʌ ʍ ʎ⟩. W czasach dawnego składu wystarczyło wyłącznie obrócić daną czcionkę, by uzyskać pożądany symbol, co drastycznie redukowało ilość potrzebnych czcionek.		* Dużo symboli pochodzi od liter obróconych o 180 stopni: ⟨ɐ ɔ ə ɟ ɓ ɥ ɾ ɯ ɹ ʇ ʊ ʌ ʍ ʎ⟩. W czasach dawnego składu wystarczyło wyłącznie obrócić daną czcionkę, by uzyskać pożądany symbol, co drastycznie redukowało ilość potrzebnych czcionek.

Linia 516:		Linia 516:
	* Spółgłoski nosowe artykułowane są poprzez obniżenie podniebienia miękkiego, umożliwiając przepływ powietrza przez nos.		* Spółgłoski nosowe artykułowane są poprzez obniżenie podniebienia miękkiego, umożliwiając przepływ powietrza przez nos.
	* Spółgłoski plozywne (zwarte) powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową (implozja, zwarcie), po czym następuje gwałtowne jej przerwanie (plozja, rozwarcie).		* Spółgłoski plozywne (zwarte) powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową (implozja, zwarcie), po czym następuje gwałtowne jej przerwanie (plozja, rozwarcie).
	* Spółgłoski frykatywne (szczelinowe) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Wyróżnia się ponadto frykatywne syczące o wyższej amplitudzie i częstotliwości, powstające poprzez skierowanie strumienia powietrza językiem w stronę zębów.		* Spółgłoski frykatywne (szczelinowe) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Wyróżnia się ponadto frykatywne syczące o wyższej amplitudzie i częstotliwości, powstające poprzez skierowanie strumienia powietrza językiem w stronę zębów (sulkalizacja).
	* Afrykaty (spółgłoski zwarto-szczelinowe) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową, po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie. Niektóre języki, {{abbr\|m.in.\|między innymi}} język polski kontrastują ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych.		* Afrykaty (spółgłoski zwarto-szczelinowe) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową, po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie. Niektóre języki, {{abbr\|m.in.\|między innymi}} język polski kontrastują ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych.
	* Aproksymanty (spółgłoski półotwarte) powstają, gdy artykulatory zbliżają się do siebie, jednak nie wystarczająco blisko, by powstał szum. Z tego względu aproksymanty można umieścić między spółgłoskami frykatywnymi, gdzie występuje tarcie, a samogłoskami, gdzie powietrze przepływa swobodnie.		* Aproksymanty (spółgłoski półotwarte) powstają, gdy artykulatory zbliżają się do siebie, jednak nie wystarczająco blisko, by powstał szum. Z tego względu aproksymanty można umieścić między spółgłoskami frykatywnymi, gdzie występuje tarcie, a samogłoskami, gdzie powietrze przepływa swobodnie.
Linia 757:		Linia 757:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̟ ◌˖		! style="font-weight: normal;" \| ◌̟ ◌˖
	\| Wysunięte do przodu		\| Wysunięte do przodu
	! style="font-weight: normal;" \| ◌ˠ		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ɣ</sup>
	\| Welaryzacja		\| Welaryzacja
	! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>l</sup>		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>l</sup>
Linia 764:		Linia 764:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̠ ◌˗		! style="font-weight: normal;" \| ◌̠ ◌˗
	\| Wysunięte do tyłu		\| Wysunięte do tyłu
	! style="font-weight: normal;" \| ◌ˤ		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʕ</sup>
	\| Faryngalizacja		\| Faryngalizacja
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̚		! style="font-weight: normal;" \| ◌̚
Linia 931:		Linia 931:

	Cechy prozodyczne umieszczane są w nawiasach klamrowych {...}, zaś poszczególne komentarze umieszczane są w indeksie dolnym: [{<sub>''f''</sub> ˈɡwɔɕnɔ <sub>''f''</sub>} (...) {<sub>''p''</sub> ˈt͡ɕixɔ <sub>''p''</sub>} (...) {<sub>''allegro''</sub> ˈʂɨpkɔ <sub>''allegro''</sub>}]		Cechy prozodyczne umieszczane są w nawiasach klamrowych {...}, zaś poszczególne komentarze umieszczane są w indeksie dolnym: [{<sub>''f''</sub> ˈɡwɔɕnɔ <sub>''f''</sub>} (...) {<sub>''p''</sub> ˈt͡ɕixɔ <sub>''p''</sub>} (...) {<sub>''allegro''</sub> ˈʂɨpkɔ <sub>''allegro''</sub>}]

			{\| class="wikitable"
			\|+ Spółgłoski perkusywne
			! style="font-weight: normal;" \| ʬ
			\| {{abbr\|Bilabialna perkusywna\|Dwuwargowa perkusywna}} (cmoknięcie wargami)
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ʭ
			\| {{abbr\|Bidentalna perkusywna\|Dwuzębowa perkusywna}} (zgrzyt zębami)
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ¡
			\| {{abbr\|Sublaminalna perkusywna\|Podjęzykowa perkusywna}} (czubek języka<br>uderza o dolne dziąsła)
			\|}

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Linia 957:		Linia 969:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌͇		! style="font-weight: normal;" \| ◌͇
	\| {{abbr\|Alweolarne\|Dziąsłowe}}		\| {{abbr\|Alweolarne\|Dziąsłowe}}
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ɦ</sup>
			\| {{abbr\|Dźwięczna aspiracja\|Dźwięczny przydech}}
	! style="font-weight: normal;" \| <sup>h</sup>◌		! style="font-weight: normal;" \| <sup>h</sup>◌
	\| {{abbr\|Preaspiracja\|Wstępny przydech}}		\| {{abbr\|Preaspiracja\|Wstępny przydech}}
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ◌̼
			\| {{abbr\|Linguolabialne\|Językowo-wargowe}}
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʁ</sup>
			\| {{abbr\|Uwularyzacja\|Ujęzyczkowienie}}
	! style="font-weight: normal;" \| ◌↓		! style="font-weight: normal;" \| ◌↓
	\| {{abbr\|Ingresywność\|Wdechowość}}		\| {{abbr\|Ingresywność\|Wdechowość}}
	\|-		\|-
	~~! style="font-weight: normal;" \| ◌̼~~
	~~\| {{abbr\|Linguolabialne\|Językowo-wargowe}}~~
	! style="font-weight: normal;" \| ◌\◌\◌		! style="font-weight: normal;" \| ◌\◌\◌
	\| Jąkanie		\| Jąkanie
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʔ</sup>
			\| {{abbr\|Glotalizacja (stød)\|Ukrtaniowienie}}
	! style="font-weight: normal;" \| ◌↑		! style="font-weight: normal;" \| ◌↑
	\| {{abbr\|Egresywność\|Wydechowość}}		\| {{abbr\|Egresywność\|Wydechowość}}

Angelfrost: /* Zestaw symboli IPA */

2021-04-18T13:48:19Z

Zestaw symboli IPA

@@ Linia 924: / Linia 924: @@
 |}
 </div>
 == Porównanie z alfabetem slawistycznym ==

← poprzednia wersja		Wersja z 10:28, 19 kwi 2021
Linia 21:		Linia 21:
	* Pętelka, {{abbr\|np.\|na przykład}} w ⟨ɕ ʑ ʝ⟩ przeważnie oznacza spółgłoski palatalne.		* Pętelka, {{abbr\|np.\|na przykład}} w ⟨ɕ ʑ ʝ⟩ przeważnie oznacza spółgłoski palatalne.
	* Spółgłoski nosowe zazwyczaj oparte są o symbol ⟨n⟩: ⟨n ɲ ɳ ŋ⟩. ⟨ɲ⟩ oraz ⟨ŋ⟩ pochodzą z ligatur ''gn'' i ''ng'' odpowiednio, zaś ⟨ɱ⟩ zostało zainspirowane ⟨ŋ⟩, choć bez żadnego powiązania między głoskami reprezentowanymi przez te symbole.		* Spółgłoski nosowe zazwyczaj oparte są o symbol ⟨n⟩: ⟨n ɲ ɳ ŋ⟩. ⟨ɲ⟩ oraz ⟨ŋ⟩ pochodzą z ligatur ''gn'' i ''ng'' odpowiednio, zaś ⟨ɱ⟩ zostało zainspirowane ⟨ŋ⟩, choć bez żadnego powiązania między głoskami reprezentowanymi przez te symbole.
	* Symbole powstałe z [[Kapitaliki\|kapitalików]], {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʟ ʁ ʀ⟩ przeważnie reprezentują głoski uwularne (języczkowe) lub welarne (miękkopodniebienne).		* Symbole powstałe z [[Kapitaliki\|kapitalików]], {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʟ ʁ ʀ⟩ przeważnie reprezentują głoski uwularne (języczkowe) lub welarne (miękkopodniebienne); są też używane dla niektórych wibrantów (spółgłosek drżących), {{abbr\|np.\|na przykład}} ⟨ʙ⟩ czy ⟨ʜ⟩.
	* Dużo symboli pochodzi od liter obróconych o 180 stopni: ⟨ɐ ɔ ə ɟ ɓ ɥ ɾ ɯ ɹ ʇ ʊ ʌ ʍ ʎ⟩. W czasach dawnego składu wystarczyło wyłącznie obrócić daną czcionkę, by uzyskać pożądany symbol, co drastycznie redukowało ilość potrzebnych czcionek.		* Dużo symboli pochodzi od liter obróconych o 180 stopni: ⟨ɐ ɔ ə ɟ ɓ ɥ ɾ ɯ ɹ ʇ ʊ ʌ ʍ ʎ⟩. W czasach dawnego składu wystarczyło wyłącznie obrócić daną czcionkę, by uzyskać pożądany symbol, co drastycznie redukowało ilość potrzebnych czcionek.

Linia 516:		Linia 516:
	* Spółgłoski nosowe artykułowane są poprzez obniżenie podniebienia miękkiego, umożliwiając przepływ powietrza przez nos.		* Spółgłoski nosowe artykułowane są poprzez obniżenie podniebienia miękkiego, umożliwiając przepływ powietrza przez nos.
	* Spółgłoski plozywne (zwarte) powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową (implozja, zwarcie), po czym następuje gwałtowne jej przerwanie (plozja, rozwarcie).		* Spółgłoski plozywne (zwarte) powstają, gdy w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową (implozja, zwarcie), po czym następuje gwałtowne jej przerwanie (plozja, rozwarcie).
	* Spółgłoski frykatywne (szczelinowe) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Wyróżnia się ponadto frykatywne syczące o wyższej amplitudzie i częstotliwości, powstające poprzez skierowanie strumienia powietrza językiem w stronę zębów.		* Spółgłoski frykatywne (szczelinowe) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Wyróżnia się ponadto frykatywne syczące o wyższej amplitudzie i częstotliwości, powstające poprzez skierowanie strumienia powietrza językiem w stronę zębów (sulkalizacja).
	* Afrykaty (spółgłoski zwarto-szczelinowe) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową, po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie. Niektóre języki, {{abbr\|m.in.\|między innymi}} język polski kontrastują ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych.		* Afrykaty (spółgłoski zwarto-szczelinowe) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową, po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie. Niektóre języki, {{abbr\|m.in.\|między innymi}} język polski kontrastują ze sobą afrykaty oraz odpowiadające im sekwencje spółgłosek plozywnych i frykatywnych.
	* Aproksymanty (spółgłoski półotwarte) powstają, gdy artykulatory zbliżają się do siebie, jednak nie wystarczająco blisko, by powstał szum. Z tego względu aproksymanty można umieścić między spółgłoskami frykatywnymi, gdzie występuje tarcie, a samogłoskami, gdzie powietrze przepływa swobodnie.		* Aproksymanty (spółgłoski półotwarte) powstają, gdy artykulatory zbliżają się do siebie, jednak nie wystarczająco blisko, by powstał szum. Z tego względu aproksymanty można umieścić między spółgłoskami frykatywnymi, gdzie występuje tarcie, a samogłoskami, gdzie powietrze przepływa swobodnie.
Linia 757:		Linia 757:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̟ ◌˖		! style="font-weight: normal;" \| ◌̟ ◌˖
	\| Wysunięte do przodu		\| Wysunięte do przodu
	! style="font-weight: normal;" \| ◌ˠ		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ɣ</sup>
	\| Welaryzacja		\| Welaryzacja
	! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>l</sup>		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>l</sup>
Linia 764:		Linia 764:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̠ ◌˗		! style="font-weight: normal;" \| ◌̠ ◌˗
	\| Wysunięte do tyłu		\| Wysunięte do tyłu
	! style="font-weight: normal;" \| ◌ˤ		! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʕ</sup>
	\| Faryngalizacja		\| Faryngalizacja
	! style="font-weight: normal;" \| ◌̚		! style="font-weight: normal;" \| ◌̚
Linia 931:		Linia 931:

	Cechy prozodyczne umieszczane są w nawiasach klamrowych {...}, zaś poszczególne komentarze umieszczane są w indeksie dolnym: [{<sub>''f''</sub> ˈɡwɔɕnɔ <sub>''f''</sub>} (...) {<sub>''p''</sub> ˈt͡ɕixɔ <sub>''p''</sub>} (...) {<sub>''allegro''</sub> ˈʂɨpkɔ <sub>''allegro''</sub>}]		Cechy prozodyczne umieszczane są w nawiasach klamrowych {...}, zaś poszczególne komentarze umieszczane są w indeksie dolnym: [{<sub>''f''</sub> ˈɡwɔɕnɔ <sub>''f''</sub>} (...) {<sub>''p''</sub> ˈt͡ɕixɔ <sub>''p''</sub>} (...) {<sub>''allegro''</sub> ˈʂɨpkɔ <sub>''allegro''</sub>}]

			{\| class="wikitable"
			\|+ Spółgłoski perkusywne
			! style="font-weight: normal;" \| ʬ
			\| {{abbr\|Bilabialna perkusywna\|Dwuwargowa perkusywna}} (cmoknięcie wargami)
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ʭ
			\| {{abbr\|Bidentalna perkusywna\|Dwuzębowa perkusywna}} (zgrzyt zębami)
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ¡
			\| {{abbr\|Sublaminalna perkusywna\|Podjęzykowa perkusywna}} (czubek języka<br>uderza o dolne dziąsła)
			\|}

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
Linia 957:		Linia 969:
	! style="font-weight: normal;" \| ◌͇		! style="font-weight: normal;" \| ◌͇
	\| {{abbr\|Alweolarne\|Dziąsłowe}}		\| {{abbr\|Alweolarne\|Dziąsłowe}}
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ɦ</sup>
			\| {{abbr\|Dźwięczna aspiracja\|Dźwięczny przydech}}
	! style="font-weight: normal;" \| <sup>h</sup>◌		! style="font-weight: normal;" \| <sup>h</sup>◌
	\| {{abbr\|Preaspiracja\|Wstępny przydech}}		\| {{abbr\|Preaspiracja\|Wstępny przydech}}
			\|-
			! style="font-weight: normal;" \| ◌̼
			\| {{abbr\|Linguolabialne\|Językowo-wargowe}}
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʁ</sup>
			\| {{abbr\|Uwularyzacja\|Ujęzyczkowienie}}
	! style="font-weight: normal;" \| ◌↓		! style="font-weight: normal;" \| ◌↓
	\| {{abbr\|Ingresywność\|Wdechowość}}		\| {{abbr\|Ingresywność\|Wdechowość}}
	\|-		\|-
	~~! style="font-weight: normal;" \| ◌̼~~
	~~\| {{abbr\|Linguolabialne\|Językowo-wargowe}}~~
	! style="font-weight: normal;" \| ◌\◌\◌		! style="font-weight: normal;" \| ◌\◌\◌
	\| Jąkanie		\| Jąkanie
			! style="font-weight: normal;" \| ◌<sup>ʔ</sup>
			\| {{abbr\|Glotalizacja (stød)\|Ukrtaniowienie}}
	! style="font-weight: normal;" \| ◌↑		! style="font-weight: normal;" \| ◌↑
	\| {{abbr\|Egresywność\|Wydechowość}}		\| {{abbr\|Egresywność\|Wydechowość}}