Tekst źródłowy strony Kapitaliki

{{DISPLAYTITLE:<span style="font-variant-caps: small-caps;">{{FULLPAGENAME}}</span>}}
[[Plik:Small caps vs petite caps.svg|thumb|Kapitaliki: ''small caps'' (góra) i ''petite caps'' (dół) w kroju Mrs Eaves.]]
'''<span style="font-variant-caps: small-caps;">Kapitaliki</span>''' w typografii to znaki (przeważnie litery i cyfry) o wyglądzie dużych liter, ale wielkości zbliżonej do małych liter bądź cyfr tekstowych. Kapitaliki są używane w tekście jako forma emfazy mniej rzucająca się w oczy niż przy użyciu dużych liter, bądź stosowana obok lub w zamian za italiki i pogrubienie. Kapitaliki są ponadto używane w celu przyciągnięcia uwagi czytelnika, {{abbr|np.|na przykład}} na początku rozdziału bądź danej sekcji.

Dobrze zaprojektowane kapitaliki nie są wyłącznie skalowanymi wersjami dużych liter, lecz są tworzone specjalnie i podmieniane we właściwych środowiskach typograficznych. Kapitaliki zazwyczaj posiadają taką samą kreskę jak inne litery; mogą być ponadto nieco szersze w celu zwiększenia czytelności.

Współcześnie w bardzo profesjonalnych fontach wyróżnia się dwa warianty:
* '''small caps''' to kapitaliki nieco lub o wiele większe od linii średniej (''x-height''),
* '''petite caps''' to kapitaliki wielkością równe linii średniej.

Powyższy podział nie jest jednak standardem i jedynie nieliczne fonty stosują to rozróżnienie. W przypadku, gdy implementowany jest jeden wariant kapitalików to niezależnie od rozmiaru przeważnie zawsze nosi on nazwę ''small caps'' zarówno w terminologii, jak i w implementacji (odpowiednie funkcje OpenType).

Wiele systemów formatowania tekstu jest w stanie generować kapitaliki o {{abbr|ok.|około}} 1 do 2 punktów mniej, aby wielkościowo odpowiadały nieco ponad linię średnią. Sprawia to jednak, że litery tracą swoje proporcje – kreska jest {{abbr|m.in.|między innymi}} zbyt cienka. W celu rozróżnienia takich kapitalików generowanych przez procesor tekstu od kapitalików zaimplementowanych przez twórców fonta jako jedna z funkcji OpenType, te drugie często nazywa się mianem prawdziwych kapitalików (''true small caps'').

Unicode również definiuje niektóre znaki jako "kapitaliki" dużych liter do wykorzystania z międzynarodowym alfabetem fonetycznym IPA bądź innymi sposobami transkrypcji. Przykładowo, ⟨ʀ⟩ oznacza spółgłoskę drżącą języczkową, obecną w niektórych dialektach języka niemieckiego i francuskiego.

== Implementacja ==
Współcześnie kapitaliki w fontach są implementowane jako następujące funkcje środowiska OpenType:
* '''Kapitaliki/small caps''' ({{kod|smcp}}) podmienia małe litery na kapitaliki.
* '''Kapitaliki/small caps z wielkich liter''' ({{kod|c2sc}}) podmienia duże litery na kapitaliki.
* '''Drobne kapitaliki/petite caps''' ({{kod|pcap}}) podmienia małe litery na mniejszy wariant kapitalików (''petite caps'') jeżeli jest dostępny.
* '''Drobne kapitaliki/petite caps z wielkich liter''' ({{kod|c2pc}}) podmienia duże litery na mniejszy wariant kapitalików (''petite caps'') jeżeli jest dostępny.

Większość profesjonalnych fontów implementuje zwykłe kapitaliki, {{abbr|tj.|to jest}} ''small caps'' jako funkcje {{kod|smcp}} oraz {{kod|c2sc}}. Niektóre fonty poza standardowym zestawem prawdziwych kapitalików zawierają również {{abbr|tzw.|tak zwane}} ''petite caps'', {{abbr|np.|na przykład}} EB Garamond – są one wówczas implementowane albo jako zestaw stylistyczny, albo jako dedykowane funkcje {{kod|pcap}} i {{kod|c2pc}}.

=== Microsoft Word ===
Microsoft Word obsługuje automatyczne generowanie kapitalików polegające na skalowaniu dużych liter do odpowiednich rozmiarów. W tym celu należy otworzyć okno ''Czcionka'', a następnie zaznaczyć checkbox ''Kapitaliki''. Word niestety automatycznie tworzy kapitaliki z dużych liter także w przypadku, gdy font zawiera prawdziwe kapitaliki. W tym celu niektórzy twórcy fontów implementują kapitaliki jako osobny font, zazwyczaj posiadający suffiks "SC" (od ''small caps'') – takie rozwiązanie stosują wśród fontów {{abbr|OFL|Open Font License}} {{abbr|m.in.|między innymi}} rodziny Alegreya oraz Playfair Display.

W niektórych fontach z kolei kapitaliki mogą być zaimplementowane jako osobny zestaw stylistyczny, który wówczas można przełączyć w Wordzie w oknie ''Czcionka'' w zakładce ''Zaawansowane'' w sekcji ''Funkcje OpenType''.

=== CSS ===
W CSS-ie istnieje właściwość <code>font-variant-caps</code>, która może przyjmować następujące wartości: <code>small-caps</code>, <code>petite-caps</code> oraz ponadto <code>unicase</code> i <code>titling-caps</code>.

== Użycie ==
Kapitaliki często są używane w tekście w miejscu, gdzie użycie dużych liter może zbytnio przyciągać uwagę tam, gdzie nie jest ona potrzebna. Przykładowo, The Economist używa kapitalików w skrótowcach dłuższych niż trzy litery, {{abbr|np.|na przykład}} "<span style="font-variant-caps: all-small-caps;">NATO</span>".

Kapitaliki mogą również służyć w celu emfazy, wyszczególnienia jakiegoś fragmentu tekstu jednak o mocy mniejszej niż {{abbr|np.|na przykład}} zastosowanie pogrubienia. Często bywają również stosowane na początku danego rozdziału bądź sekcji by zwrócić uwagę czytelnika.

Wiele powszechnych skrótów jest również często zapisywanych przy użyciu kapitalików: {{abbr|m.in.|między innymi}} <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">BC</span> i <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">AD</span> oraz <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">BCE</span> i <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">CE</span>; podobnie w zegarze 12-godzinnym ''ante meridiem'' <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">AM</span> i ''post meridiem'' <span style="font-variant-caps: all-small-caps;">PM</span> często są zapisywane przy użyciu kapitalików. W scenariuszach i dramatach kapitaliki zazwyczaj używane są dla imion postaci tuż przed ich liniami dialogowymi.

W wielu publikacjach Starego Testamentu tam gdzie słowo "<span style="font-variant-caps: small-caps;">Pan</span>" lub "<span style="font-variant-caps: small-caps;">Bóg</span>" zastępuje pierwotne ''Jahwe'' zazwyczaj jest drukowane kapitalikami.

[[Kategoria:Typografia]]